De watersnoodzender in Zierikzee, 1953

Waarom dit verhaal?????

De Surplus Radio Society heeft een oproep gedaan om in verband met het feit dat het dit jaar (2018) 65 jaar geleden is dat de watersnoodramp op 1 februari 1953 zich voltrok, door de leden replica's te maken van de toen gebruikte noodzender in Zierikzee.
Ik heb besloten ook deze uitdaging aan te gaan.............

Op Zondagmorgen 1 februari 1953 blijkt dat een combinatie van stuwwater in de Noordzee, als gevolg van een zware storm en springvloed fatale gevolgen hebben voor Zeeland en delen van Zuid-Holland. Op vele plaatsen breken de dijken door en overstroomt het land.
Veel slachtoffers komen door verdrinking om het leven en nog meer mensen raken door de overstroming dakloos.

Gehele dorpen worden door het water weggevaagd en een groot deel van de verbindingswegen verdwijnt onder het zoute water.
Ook de telefoonverbindingen zijn niet meer te gebruiken, kortom Zeeland is volkomen geisoleerd van de rest van Nederland, terwijl er dringend behoefte is aan hulp, maar hoe maak je dat kenbaar?.

Ook Zierikzee raakt onder water en een zekere heer Peter Hossfelt vlucht met zijn zoontje naar hoger gelegen delen van de stad waar ook de radiozaak Weltevreden van zijn werkgever staat. Mevrouw Weltevreden ontfermt zich over Hossfelt junior. Hossfelt zelf probeert zich nog verdienstelijk te maken bij de reparatie van de dijken, maar dat is onbegonnen werk. Op de terugweg naar de radiozaak komt hij er achter dat er volledige chaos heerste door gebrek aan verbindingen. Telefoonverkeer is er nog nauwelijks en vrijwel alle gebieden zijn afgesneden door het water. Hij legt zijn idee, zelf een zender te bouwen, voor aan zijn werkgever, maar die beweert dat zoiets met onderdelen van radioontvangers niet mogelijk is. Hossfelt echter ziet er toch wel wat in, mede door zijn ervaring als radio-knutselaar in zijn eerdere jaren, waarbij hij ettelijke radio's gebouwd heeft en door een studie aan radioinstituut Steehouwer, heeft hij toch redelijke kennis van radiotechniek opgebouwd. Hij probeert eerst een middengolf-zender te bouwen, logisch, want dat kunnen de meeste mensen op hun radio ontvangen. Maar het blijkt onbegonnen werk om op deze golflengte met weinig vermogen een fatsoenlijke verbinding op te zetten. Dus de zaak omgebouwd naar de 80 meter amateurband. Een EL3 als oscillator en een EL6, een wat krachtiger eindbuis als eindversterker. De as. schoonzoon van de fam. Weltevreden, Piet Meerman, bekijkt alles belangstellend en komt op een gegeven moment aanzetten met een PTT-man die een 807 zendbuis uit de PTT-voorraden meebrengt. De zender wordt snel omgebouwd met de 807 als eindbuis en aangezien de aanpassing van het signaal aan de antenne nogal wat problemen oplevert wordt besloten de tank-spoel op een lege fles te wikkelen. Door wat met de aftakkingen te vogelen en de koppelwindingen te verschuiven wordt uiteindelijk een in serie geschakeld lampje van 10 watt opgeblazen, een teken dat er zo'n 10 watt richting antenne gaat. Inmiddels heeft zich ook nog een TH-student, de heer Koopman, als hulp aangemeld, hij heeft echter geen verstand van zenders, maar verricht zeer nuttige werkzaamheden zoals het aannemen van oproepen en boodschappen.

De zender met operator. Zoals op de foto is te zien, een samenraapsel van allerlei bij elkaar gescharrelde onderdelen van radio-ontvangers en een spoel op een wijnfles, waarschijnlijk om de antenne aan te passen. De voeding van de zender wordt uit een LF-versterker gehaald, terwijl een tweede versterker voor de modulatie van de zender zorgt. Staande bij de deur de heer Hossfelt, wie de andere mensen zijn is niet helemaal duidelijk, ik gok dat de heer achter de microfoon de heer Koopman is en de schrijver in gebukte houding de as. schoonzoon, Piet Meerman. Maar dat durf ik niet met zekerheid te zeggen.

De replica zoals die die in het Watersnoodmuseum staat.

Nog wat details van deze replica.

De local oscillator links en de PA rechts.

Actiefoto, de man met de microfoon is waarschijnlijk de heer Koopman.

De Goorse replica.

Dit is het uiteindelijke resultaat, de complete zender, met "Witte Kat" anode batterij, om voor 40 Volt negatief voor de roosterspanning van de 807 te zorgen.
Hij is dan wel niet in één nacht in elkaar geprutst, maar ik heb er wel een nacht van wakker gelegen.

 

En hier nog een plaatje van de eerste opzet zonder eindtrap met de 807 power tetrode.

Zo zijn ze waarschijnlijk in Zierikzee ook begonnen.
Het is me nu ook duidelijk geworden waarom in de uiteindelijke "Zeeuwse" uitvoering de EL6 in de eindtrap is vervangen door een 807. De heren Hossfelt en Meerman zijn waarschijnlijk, net als ik, geschrokken van een blauwe vonkenregen in de eindbuis wanneer je wat aan de afstemming van de tank-kring draait. Ook bij omlaag geschroefde voedingsspanning bleef de buis vonken, ook een ander exemplaar toonde dezelfde kuren. Het blijkt dat een EL6 niet de meest geschikte buis is voor dit werk.

Het eindresultaat.

Omdat de werking van het prototype niet naar mijn zin was, heb ik de hele zaak weer uit elkaar gehaald en mijn eigen bedenksels er aan toegevoegd. Het geheel heeft geen afbreuk gedaan aan het oorspronkelijke ontwerp. De oscillator is nu stabiel en met de tweede EL3N werkte het ook redelijk goed.
Hieronder enkele foto's van het uiteindelijke bouwsel. Alleen de anodebatterij voor de negatieve roosterspanning van de eindtrap moet nog gemaakt worden.

De foto's zijn in zwart/wit, zoals dat bij dit bouwsel hoort. Helemaal onder aan de pagina staan ze ook in kleur.

Het totaalbeeld van de zender.

De rechterkant met een tweede afstemcondensator van de tankkring.

De achterkant met een blik op de 807 beam-power-tetrode.

De linker kant met de Master-Oscillator met EL3N.

Op deze foto is iets meer te zien van dit "In één nacht gebouwde" apparaat. De klodders soldeertin liggen nog op het plankje, maar ja 's nachts met slecht licht......

De beide energiebronnen.

De tweede EL6 of EL3 ontbreekt hier aangezien de 807 zijn taken heeft over genomen.

Ook deze tankspoel doet niet meer mee.

Doordat zonder modulatie de afstem-C van de tank-kring al stond te spetteren, heb ik er maar een met wat grotere plaatafstand op gezet.

De output is nu 25 Watt. Bij een anodespanning van 520 Volt en een stroom van 80 mA is de inputpower ca. 42 Watt. Het rendement ligt bij ca. 60 %. Dat is niet echt veel maar gezien de opstelling en de componenten is dat niet vreemd. Moduleren gaat ook prima, dus hopelijk met de kerstdagen (2018) in de lucht.

Output een makkelijke 25 Watt in 50 Ohm.

Hier volgen de foto's in kleur van de uitendelijke zender:

Vooraanzicht.

Rechter zijkant.

Achterkant met de eindtrap en een te kleine modulatie-trafo.

Masteroscillator.

Wat meer details van de oscillator.

Links de 807 uitbreiding en rechts de oorspronkelijke plank.

De oude eindtrap, buis, tankspoel en afstem-C buiten gebruik.

Ook hier nog wat meer details.

De kleine afstem-C spetterde al behoorlijk zonder modulatie, dus toch maar een met grotere plaatafstand geplaatst.

De aansluitingen voor de eindtrap, dat zoiets nog werkt. Maar het gaat wonderwel goed!!!

Detail van de oscillatorspoel, de spoelvorm onlangs op de NVHR-beurs gekocht, net echt. Ook dit soort draad zat er nog op.

De eerste kerstdag besteed aan het maken van een replica van de anodebatterij.  het resultaat er van ziet hier onder.

De zender zoals hij gebruikt werd tijdens de watersnoodramp.

Dit is het geworden...

De tekst aan de onderkant.

En de wijze raadgevingen aan de bovenkant.

De zijkant met prijs, 13,31 Gulden, een rib uit je lijf.

Voorzijde met de verschillende spanningsaansluitingen.